Dolar
50,0017
0,05%
Euro
56,0108
0,08%
Sterlin
67,1336
0,09%
Bitcoin
3.812.666
-0,46%
BİST-100
10.961,67
1,88%
Gram Altın
6.299,972
-0,63%
Gümüş
49,3
-2,42%
Faiz
39,55
0,00%

Amazon'un patronu Bezos'un Musk'un Starlink'ine rakip olma planına ağır darbe, Amazon'un 40 uydusunu taşıyan ULA'nın Vulcan roketi düştü

Amazon’un uzay interneti projesi Leo için ULA’nın Vulcan roketiyle gönderilen 40 uydu, fırlatmadan yaklaşık 10 dakika sonra yaşanan arıza nedeniyle kaybedildi. Boeing ve Lockheed Martin’in ortak şirketi ULA’nın tarihindeki ilk tam görev başarısızlığı, Bezos’un Starlink’e rakip olma planlarını da geciktirdi.

16.11.2026 05:32 • Güncelleme: 16.11.2026 06:31
Haberi paylaşın
Amazon'un patronu Bezos'un Musk'un Starlink'ine rakip olma planına ağır darbe, Amazon'un 40 uydusunu taşıyan ULA'nın Vulcan roketi düştü
16px
32px

Burak ARTUNER

Jeff Bezos’un Amazon’u, Elon Musk’ın Starlink’ine rakip olmak için milyarlarca dolarlık uydu internet projesini hayata geçirirken ilk büyük darbeyi aldı.

15 Kasım’da Florida’daki Cape Canaveral Uzay Üssü’nden fırlatılan United Launch Alliance’ın (ULA) Vulcan roketi, taşıdığı 40 Amazon Leo uydusunu yörüngeye yerleştiremedi.

Roket, kalkıştan yaklaşık 10 dakika sonra uçuş sırasında yaşanan anomali nedeniyle görevini tamamlayamadı. ULA, fırlatma direktörünün aldığı veriler doğrultusunda aracın Amazon görevini yörüngeye ulaştıramadığını açıkladı. Arızanın nedeni ise henüz belirlenmedi. İlk değerlendirmeler, sorunun roketin üst kademesindeki Centaur bölümünün çalışması sırasında meydana gelmiş olabileceğine işaret ediyor. Ancak kesin neden için teknik inceleme gerekiyor. (Reuters, 15 Kasım 2026)

Amazon açısından kayıp yalnızca 40 uydu değil. Şirketin internet hizmeti için uzaya yerleştirmesi gereken binlerce uydunun devreye alınması da gecikme riskiyle karşı karşıya.

İLK GÖREVDE BAŞARISIZLIK

Amazon, ULA ile ilk nesil Leo uydularının önemli bir bölümünü taşıması için 38 Vulcan fırlatma görevi üzerinde anlaşmıştı. Pazar günkü uçuş bu anlaşmanın ilk göreviydi. Her Vulcan uçuşunda 40 veya daha fazla uydu taşınması planlanıyor. Dolayısıyla yaşanan başarısızlık, yalnızca ilk görevin kaybı değil, önümüzdeki yıllara yayılan bir fırlatma takviminin de sorgulanması anlamına geliyor.

Amazon’un daha önce 14 fırlatmayla yörüngeye yerleştirdiği 398 civarındaki Leo uydusu, 3 bin 236 uyduluk ilk nesil ağın yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor.

Şirket, bu yıl ilk ticari internet hizmetini başlatmayı hedefliyordu. Vulcan’ın devre dışı kalması halinde bu hedefin gerçekleşmesi daha da zorlaşabilir.

Amazon’un başka fırlatma şirketleriyle de anlaşmaları bulunuyor. Avrupa’nın Ariane 6 roketi, Bezos’un kendi uzay şirketi Blue Origin’in New Glenn’i ve SpaceX’in Falcon 9’u bu planın diğer parçaları. Ancak Vulcan, Amazon’un ilk nesil uydularının yaklaşık yarısını taşıyacak ana roket olarak tasarlanmıştı.

ULA’NIN 20 YILLIK GÜVENİ SARSILDI

Asıl dikkat çekici gelişme ise ULA açısından yaşandı. 2006 yılında Boeing ve Lockheed Martin’in roket faaliyetlerini birleştirmesiyle kurulan United Launch Alliance, Atlas ve Delta roketleriyle ABD’nin en güvenilir uzay taşıyıcılarından biri haline gelmişti. Şirket, kuruluşundan bu yana ilk kez bir görevde yükünü yörüngeye ulaştıramadı.

ULA’nın yeni nesil Vulcan roketi, eski Atlas V ve Delta IV ailelerinin yerini almak üzere geliştirildi. 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştiren Vulcan, pazar günkü Amazon görevi öncesinde dört uçuş yapmıştı. Bu uçuşların ikisinde katı yakıtlı yan iticilerin nozullarında sorun yaşanmış, ancak roketler görevlerini tamamlamayı başarmıştı.

Amazon görevindeki başarısızlık ise farklı bir problem olarak değerlendiriliyor. Altı katı yakıtlı iticinin uçuşun ilk bölümünde normal çalıştığı gözlenirken, asıl anomali yaklaşık 10 dakika sonra ortaya çıktı. ULA’nın incelemesi, roketin üst kademesi ve uçuş kontrol sistemleri dahil tüm ihtimalleri değerlendirecek.

Vulcan’ın yeniden uçuşa hazırlanması için kapsamlı bir teknik soruşturma ve düzeltici önlemler gerekiyor. Bu da roketin aylar boyunca yerde kalması ihtimalini gündeme getiriyor.

BOEING VE LOCKHEED MARTIN’İN ORTAKLIĞI

ULA’nın arkasında ABD savunma ve havacılık sanayisinin iki dev şirketi bulunuyor. Boeing ve Lockheed Martin, ULA’nın yüzde 50’şer ortağı. Şirketin iki ana hissedarı da yalnızca ticari uzay taşımacılığı değil, ABD’nin askeri ve stratejik uzay erişimi açısından kritik rol oynuyor.

Boeing, sivil havacılıkta 737, 787 ve 777 gibi uçak aileleriyle tanınırken, savunma ve uzay bölümünde askeri uçaklar, füze sistemleri, uydu teknolojileri ve NASA projelerinde faaliyet gösteriyor. Lockheed Martin ise Türkiye'nin de istediği F-35 savaş uçağının yanı sıra füze savunma sistemleri, askeri uydular ve uzay araştırmaları alanlarında ABD’nin en büyük savunma şirketlerinden biri.

İki şirketin ULA’yı kurması, Atlas ve Delta roketlerinin geliştirilmesi ve işletilmesinde sahip oldukları deneyimi tek bir yapı altında birleştirme hedefi taşıyordu. ULA, yıllarca ABD’nin en önemli askeri ve devlet görevlerinin fırlatma sağlayıcısı oldu. Ancak SpaceX’in daha düşük maliyetli ve yeniden kullanılabilir roketlerle pazara girmesi, şirketin rekabet ortamını değiştirdi.

Vulcan, ULA’nın bu yeni dönemdeki en önemli yatırımı. Şirketin ticari müşteriler kazanması, Pentagon’un kritik görevlerini taşımaya devam etmesi ve SpaceX karşısında rekabet edebilmesi büyük ölçüde bu roketin başarısına bağlı.

PENTAGON’UN DA GÖZÜ VULCAN’DA

Amazon’un kaybettiği 40 uydu, ULA’nın ticari müşterisi açısından önemli bir zarar.

Ancak roketin yeniden uçuşa hazırlanmasının ABD askeri uzay programı açısından da sonuçları olacak.

Vulcan, önümüzdeki yıllarda ABD Uzay Kuvvetleri’nin önemli askeri uydu görevlerinin yaklaşık yarısını taşıması planlanan roketlerden biri. Bu nedenle yaşanan başarısızlık, Amazon’un internet ağı kadar Pentagon’un uzaya erişim takvimini de ilgilendiriyor.

ABD’nin askeri uyduları, haberleşme, erken uyarı, füze takibi ve istihbarat gibi kritik görevlerde kullanılıyor. Bu uyduların yörüngeye yerleştirilmesinde yaşanacak gecikmeler, yalnızca ticari bir fırlatma şirketinin sorunu olarak görülemiyor.

ULA’nın rakibi SpaceX ise askeri fırlatma pazarında da önemli bir pay elde etmiş durumda. Yeniden kullanılabilir Falcon roketleri sayesinde daha sık ve görece düşük maliyetli uçuşlar gerçekleştiren şirket, ULA üzerindeki rekabet baskısını artırıyor. Vulcan’ın başarısızlığı bu rekabetin daha da sertleşmesine yol açabilir. (Ars Technica, 15 Kasım 2026)

BEZOS’UN UZAY YARIŞINDA İKİNCİ DARBE

Amazon Leo projesi, Bezos’un uzay alanındaki en büyük yatırımlarından biri.

Şirket, düşük yörüngedeki binlerce uyduyla dünyanın farklı bölgelerine hızlı internet erişimi sunmayı ve özellikle Starlink’in karşısında güçlü bir alternatif oluşturmayı hedefliyor.

Ancak Bezos’un uzay şirketi Blue Origin de bu yarışta sorunsuz ilerleyemiyor. New Glenn roketi, mayıs ayında yaşanan test sahası patlamasının ardından incelemeye alınmıştı. Amazon’un hem Blue Origin hem de ULA ile yaşadığı fırlatma sorunları, uydu ağının kurulmasını zorlaştırıyor.

Üstelik ULA’nın Vulcan roketinde kullanılan BE-4 motorları da Blue Origin tarafından üretiliyor. Pazar günkü başarısızlığın bu motorlarla bağlantısı henüz ortaya konulmuş değil. ULA’nın açıklamasına göre anomali, ilk kademe ayrıldıktan sonra meydana gelmiş olabilir. Bu nedenle motorların arızada rol oynadığına ilişkin kesin bir sonuç bulunmuyor.

UZAYDA GÜVENİN BEDELİ

ULA’nın 20 yıllık tarihinde ilk kez bir görevi tamamen kaybetmesi, ABD uzay sektöründe güvenilirlik tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

Boeing ve Lockheed Martin’in ortaklığıyla kurulan şirket, yıllarca devlet ve askeri görevlerde güvenin simgesi olarak görülüyordu. Şimdi ise yeni roketi Vulcan’ın hem ticari hem stratejik müşterilere kendini yeniden kanıtlaması gerekiyor.

Kısacası; Amazon’un 40 uydusu uzaya ulaşamadı.

Bezos, Starlink’e karşı yarışında geriye düştü.

Pentagon’un kritik fırlatma planları da Vulcan’ın yeniden uçuşa dönmesini bekleyecek.

patronlardunyasi.com

editörün seçtikleri
Sabancıların bile ilgisini çeken yoğurt markasını yaratan patronun, Sabahattin Sakıpağa’nın geride bıraktığı hikaye
Sabancıların bile ilgisini çeken yoğurt markasını yaratan patronun, Sabahattin Sakıpağa’nın geride bıraktığı hikaye#Sakıpağa