Yapay zeka ve robotik teknolojilerin vergilendirilmesi gündemde

Feramuz ERDİN

Bugünlerde OpenAI üzerinden yürüyen yapay zeka ve robotik teknolojilerin vergilendirilmesi konusu aslında Türkiye’de, 2024 yılında Vergi Sorunları Dergisi’nin Kasım sayısında Dr. Mustafa Bolahatoğlu tarafından yazılan bir makale ile gündeme gelmişti. Bolahatoğlu makalesinde yapay zekanın vergilendirilmesindeki zorlukları masaya yatırmış ve dijital ticaretin klasik vergilendirmeye nasıl uydurulabileceği konusunda görüşler ileri sürmüştü.

İŞTEN ÇIKARILANLAR NE OLACAK?

Yapay zeka ve robotik teknolojilerin yakın zamanda neredeyse tüm sektörlerde insan gücüne olan ihtiyacı azaltacağı zaten uzun süredir gündemde olan bir konudur. Yazılım sektöründe bir süredir görülen bu durumun sonucunda Amazon ve Microsoft gibi küresel firmaların on binlerce yazılım personelini işten çıkarması gündeme gelmiştir. Çünkü aynı işi, insan beyninin bir icadı olan yapay zeka daha verimli şekilde yapabilmektedir. Bu yeni teknolojilerin zamanla tüm sektörlere yayılması ile birlikte emek yoğun sektörlerde milyonlarca kişinin işsiz kalması gündeme gelecektir. İşte bu durumu yönetmek üzere şimdiden bir takım çözüm önerileri gündeme getirilmeye başlanmıştır.

VATANDAŞLIK MAAŞI

Bir süre sonra temel ihtiyaçlarını karşılayacak gelir elde edemeyecek durumda olanlar için şimdiden “temel insani gelir” adı altında birtakım projeler geliştirilmektedir. Türkiye’de bu sistem “vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılmıştır. Bir işte çalışamadığı için sosyal güvenlik yani emeklilik primi de üretemeyen bireylere yaşadıkları sürece, ihtiyaçlarını karşılamak üzere belli miktarda bir maaş ödenmesini öngören bir sistemdir. Bu durumda ihtiyaç duyulan kaynağın, sorunu yaratan yerden, yani, yapay zeka ve robotik teknolojilerin yarattığı katma değerden elde edilmesi gündeme gelecektir. Bu vergilendirmenin nasıl yapılabileceğine dair usul ve esaslar üzerindeki hukuki ve ekonomik tartışmalar artık daha fazla gündeme gelmektedir.

ÖZKÖK’ÜN DİKKAT ÇEKTİĞİ KONU

Son 50 yılda ikiye katlanarak 8 milyarı aşan insan nüfusunun bu hızla artması halinde “temel insanı gelir” üretim ve paylaşımında da bir süre sonra sorunlar yaşanacağı muhakkaktır. Son karar verici noktada insanlar olduğu sürece mutlaka bu soruna da bir çözüm bulunacaktır. Ancak Ertuğrul Özkök’ün PD’de bugün “Bir Gece, Üç Tarihi An” başlığıyla yayınlanan yazısında işaret ettiği tehlikeli durumun gelecekte hayata geçmesi halinde olacaklar ancak bir bilim – kurgu filminde yaşanabilir. Özkök yazısında, yapay zeka şirketi Anthropic’in, 7 Nisan günü, “Claude Mythos Preview” olarak adlandırılan büyük dil modelinin en yeni neslini piyasaya sürmeyi ertelediğini açıkladığını belirtiyor. Özkök’e göre aralarında Google, Broadcom, Nvidia, Cisco, Palo Alto Networks, Apple, JPMorgan Chase, Amazon ve Microsoft’un bulunduğu sadece 40 şirketle paylaşılan bu yazılım insanlık için riskler barındırıyor. Adı geçen yazılım, dünyanın en popüler yazılım sistemlerinin neredeyse hepsindeki güvenlik açıklarını çok kolayca bulabiliyordu!

GELECEK DE BİRGÜN GELECEK

Tüm yapay zeka dil modellerinin kendilerini geliştirerek tek bir çatı altında “akıllarını” birleştirdiği bir dünyada insan aklı devre dışı kalırsa ne olacağını şimdiden düşünmek gerekiyor. Kimlerin temel insani gelir alacağına, kimlerin hangi sağlık hizmetlerinden ve ne derecede faydalanacağına, dünyadaki optimal insan ve hatta canlı nüfus sayısının kaç olacağına yapay zekanın karar vereceği günler çok da uzak olmamalıdır?

patronlardunyasi.com