ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırısı ile başlayan savaşta bir ayı aşkın süredir devam ediyor. İran, bu süreçte dünya ham petrol arzının önemli bölümünün gerçekleştiği Hürmüz Boğazını kapattı ve kontrolü elinde tutarak sadece belli ülke gemilerine izin veriyor.
Petrolde küresel tedarik koşullarının zorlaşması tüm dünyada petrol fiyatlarını hızla yükseltti. Brent petrolün savaş öncesi 71- 72 dolar civarında bulunan varil fiyatı, savaşla birlikte yükselişe geçerek 115 doları aştı, sonra bir miktar geri çekilerek nisan başı itibarıyla 108 dolar dolayına oluştu. Petroldeki pahalanma tüm dünyada akaryakıt fiyatlarına yansıdı. Akaryakıt fiyatında baş gösteren artış ivmesi şu ana kadar en çok Moldova, Estonya, Polonya ve Almanya’da hissedilirken, Türkiye Avrupa ve çevresinde artışların görece daha düşük kaldığı ülkeler arasında yer aldı.
44 ÜLKEDE FİYAT HAREKETLERİ
Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, enerji sektöründe küresel çapta istatistik tutan kuruluşlardan derlenen verilere göre 27 Şubat-1 Nisan arasındaki bir ayı aşkın sürede Avrupa ve çevresindeki 44 ülke ortalamasında euro cinsinden kurşunsuz benzin fiyatı yüzde 11,6, motorin fiyatı yüzde 22,7 artış kaydetti. Ancak akaryakıttaki fiyat artışları ülkeler arasında büyük oranda farklılaştı.
Bu sürede Moldova benzinde yüzde 25,6, motorinde yüzde 57,4’le fiyatların en çok arttığı ülke oldu. Benzindeki pahalanmada bu ülkeyi yüzde 24,7 ile Estonya, yüzde 23’le Polonya, yüzde 22,3’le Almanya, yüzde 20,8’le Belçika izledi. Güney Kıbrıs yüzde 19,8, Lüksemburg yüzde 19,6, Letonya yüzde 18,4 ve Yunanistan da yüzde 17,8’le bu sürede benzin fiyatının en çok arttığı ilk on ülke arasında yer aldı.
Motorinde ise Moldova’nın ardından yüzde 46,9’luk artışla Estonya, yüzde 41,4’le Polonya, yüzde 39,8’le Almanya, yüzde 39,7 ile Lüksemburg geldi. Ukrayna yüzde 38,7, İsveç yüzde 37,8, Letonya yüzde 37,5, Belçika yüzde 36,8 ve Yunanistan yüzde 36,5’le motorinin en çok pahalandığı ilk on ülke arasında.
TÜRKİYE ARTIŞ ORANINDA SONLARDA
Savaş sürecinde benzin ve motorin fiyatları Karadağ’da aynı kalırken Rusya benzinde yüzde 1,4, motorinde yüzde 2,4, Gürcistan da her iki üründe de yüzde 1 indirime gitti. Diğer 32 ülkede ise benzin fiyatları yüzde 0,7 ile yüzde 17,6; motorin fiyatları da yüzde 0,8’le yüzde 30,2 arasında değişen artışlar kaydetti.
Türkiye’de illere göre değişmekle birlikte 27 Şubat’ta İstanbul Avrupa yakasında pompada 57,27 TL olan cari kurşunsuz benzin litre fiyatı yüzde 9,2 artışla 1 Nisan itibarıyla 60,38 TL’ye; aynı dönemde motorin fiyatı ise yüzde 24 artışla 62,52 TL’den 74,87 TL’ye yükseldi.
Uluslararası karşılaştırmalarda euro cinsinden hesaplanan 27 Şubat-1 Nisan arası fiyat artış oranlarına göre ise Türkiye oldukça alt sıralarda kaldı. Buna göre anılan dönemde Türkiye’de kurşunsuz benzin fiyatı yüzde 5,5 artışla 1,04 eurodan 1,14 euroya, motorin fiyatı da yüzde 15,8 artışla 1,15 eurodan 1,32 euroya çıktı. Artış oranına göre yapılan sıralamada Türkiye benzinde yüzde 5,5’le 44 ülke arasında 33’üncü, motorinde ise yüzde 15,8’le 31’inci oldu.
“Eşel-mobil” etkisi
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarında petrol/döviz kaynaklı artışları hafifletmek için devreye alınan ÖTV indirim mekanizması (eski adı “eşel mobil” olan sistemin güncellenmiş hali), fiyat artışlarında önemli oranda supap görevi gördü.
5 Mart 2026 tarihli 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren uygulama kapsamında, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru nedeniyle rafineri çıkış fiyatlarında artış tutarının yüzde 75’i ÖTV tutarı azaltılarak karşılanıyor, yüzde 25’i pompa fiyatına yansıyor. Rafineri fiyatlarında düşüş olduğunda ise ÖTV tutarı artışın yüzde 75’i kadar artırılıyor. Böylece devlet daha önce feragat ettiği vergi gelirini kısmen geri alıyor. Fiyat dalgalanmalarını tüketiciye daha az yansıtmak için tasarlanan sistem, otomatik bir dengeleme mekanizması olarak çalışıyor.
EN UCUZ AKARYAKIT RUSYA VE BELARUS EN PAHALI HOLLANDA DANİMARKA’DA
Savaş devam ederken Avrupa ve çevresinde geçerli son fiyat düzeylerine göre akaryakıtta en pahalı ülkeler Orta ve Kuzey Avrupa’da yer alırken, en ucuz ise Doğu Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri. 1 Nisan itibarıyla kurşunsuz benzinin litre fiyatının en yüksek olduğu ülke 2,32 euro ile Hollanda.
Bu ülkeyi 2,23 euro ile Danimarka, 2,14 euro ile Almanya, 2,05 Euro ile Yunanistan ve 2,03 Euro ile Finlandiya izliyor. Fransa 2,01, Portekiz 1,95, Arnavutluk 1,93 Belçika 1,92, İsviçre 1,91 euro/Lt ile en pahalı benzinin satıldığı ülkelerarasında. Motorinde ise 2,48 euroluk litre fiyatı ile Danimarka başı çekiyor, onu 2,34 euro ile Belçika, 2,32 euro ile Almanya, 2,28 euro ile Hollanda, 2,23 euro ile İsveç ve Finlandiya izliyor. Daha sonra 2,22 euro ile Fransa, 2,16 euro ile İsviçre, 2,13 euro ile Estonya ve Yunanistan geliyor.
Benzin fiyatının en düşük olduğu ülke ise 0,73 euro/Lt ile Rusya. Belarus 0,77, Gürcistan 0,97 ve Türkiye ile Ermenistan 1,15, Bosna Hersek 1,30, Kuzey Makedonya 1,34, Malta 1,35, Ukrayna 1,44 ve Karadağ 1,45 euroluk benzin litre fiyatı ile en ucuz ilk on ülke arasında. 1 Nisan itibarıyla en ucuz motorin fiyatı ise 0,77 euro/Lt ile Belarus’ta. Bu ülkeyi 0,83 euro ile Rusya, 0,99 euro ile Gürcistan, 1,20 euro ile Ermenistan, 1,22 euro ile Malta izliyor. Türkiye motorin fiyatında 1,32 Euro ile sondan 6’ncı sırada. En ucuz on ülkede Türkiye’yi 1,38 euro ile Karadağ, 1,43 euro ile Kuzey Makedonya, 1,52 euro ile Andora, 1,59 euro ile Bosna Hersek izliyor.
patronlardunyasi.com