General Mete Kuş olayının görünmeyen yüzünü Patronlar Dünyası aralıyor

Toygun ATİLLA

Patronlar Dünyası'nda bir mottomuz var. Bu siteyi, "Rahmi Koç her sabah uyandığında ne okumak ister ?" diye yapıyoruz. Elbette ki burada Rahmi Koç ile özdeşleştirdiğimiz, bağdaştırdığımız şey "patronlar" "iş dünyası"... 

Şimdi okuyacağınız yazım için, diyebilirsiniz ki, "Bunun iş dünyası ile ekonomi ile patronlarla nasıl bir ilgisi var" 
Her ülkedeki iş insanları ülkedeki, siyasi, politik gündemi takip eder, oradaki gelişmelerin ülkesinin yakın ve uzak geleceğine nasıl etki edeceğini anlamaya çalışır. Onun için bu yazıyı biraz bu gözle okumanızı istiyorum. 

Beni yakından takip eden okurlarım bilirler ki, kendi çapımda azımsanmayacak bir film külliyatı arşivim var. Açıkçası gazetecilikteki en güçlü kasım da, geçmiş tecrübelerim...

Şimdi gelelim mevzumuza, 
Konya 3.Ana Jet Üssü Komutanı Tümgeneral Mete Kuş'un görevden alınması ile ilgili tartışmaları izliyorsunuzdur. Ben de sizin gibi uzaktan izliyorum. Meslektaşlarımın her birinin kendisine ait kanaatleri, gerçekleri ve iddiaları var. 

Bunların hepsini farklı mecralardan takip ettikten sonra kendi kendime şunu sordum, "Yabancı ülke istihbarat örgütleri gazetelerde çıkan Tümgeneral Mete Kuş olayı ile ilgili nasıl bir analiz yapıp, bu vakayı raporlaştırmışlar mıdır ?" 

CASUSLAR BAZEN SADECE GAZETE OKUR

Meslek hayatının 29 yılını bu konulara ayırmış aynı zamanda iyi bir film izleyicisinin gözünden bunları okumak isterseniz yazıya devam edebilirsiniz. Yoksa boşuna zaman kaybetmeyin derim :) 

İyi ajan filmlerinde, casusların her zaman kasaya girmediğini, her zaman şifre kırmadığını, her zaman bir bürokrat satın almadığını görürsünüz. 
Casuslar bazen sadece gazete okur ! 

Bazen bir köşe yazısının satır aralarını çizer, bazen bir televizyon haberindeki ayrıntıyı not eder, bazen sosyal medyada atılmış bir görsele, bir görev değişikliğine, bir siyasi cümleye bakarlar...
En sonunda kritik cümleyi sorarlar...
"Bu ülkede kurumlar nasıl çalışıyor ?" 

1960'larda Batılı analistler, Sovyet liderlerinin fotoğraflardan "kaybolmasını" bir tür tasfiye işareti olarak okurlardı. Bir fotoğraf karesi, bir ülkenin iç iktidar dengeleri hakkında istihbarat raporuna dönüşürdü. 
1973 Arap-İsrail savaşı öncesinde İsrail istihbaratı Mısır ve Suriye'nin hazırlıklarını sadece sahadaki hareketlilikle değil basına yansıyan küçük değişimlerden izlemişti.

Daha yakın bir örnek vereyim sizlere, 11 Eylül saldırıları...
O saldırılardan sonra ortaya çıkan resmi raporlarda, teröristlerin bazı faaliyetlerinin aslında açık kaynaklarda iz bıraktığı ortaya çıkmıştı. Uçak eğitimleri, davranış kalıpları, uyarı notları...
Her şey parça parça vardı ama birleştirelememişti... 

İşte bu yüzdendir ki, iyi casus filmleri bana hep gerçekçi gelir. 

'Tinker Tailor Soldier Spy'da kimse çatışmaz ama herkes birbirini okur, The Americans'ta en kritik sahneler, silahların değil konuşmaların olduğu sahnelerdir. Bridge of Spies'te mesele ajan yakalamanın ötesinde karşı tarafın zihnini çözmektir. Munich'te ise operasyonların başlangıcı hep masadaki analizlerlerdir. 

Gerçek dünyada da önce veri gelir, sonra anlam verilir, niyet okunur ve aksiyon alınır... 

Şimdi tekrar konumuza dönelim, 

İşte, Tümgeneral Mete Kuş olayı tam da böyle bir okuma imkanı veriyor. Eminim ki şu anda yabancı ülke istihbarat birimlerinin bir çoğu Türk gazetelerindeki bu haberleri okuyup analizler çıkarıyorlardır. 

Düşünsenize bu sadece bir komutanın görevden alınması değil...
Bir futbol maçı etrafında yaşanan gösteriler, F16 tonu taşıyan pankartlar, stadyum üzerinden geçen uçaklar, siyasetçilerle askerler arasında kurulduğu iddia edilen temaslar, bakanlık içindeki soruşturma iddiaları, FETÖ suçlamaları... 
Daha da ilginci, bütün bunların kamuoyu önünde tartışılması...
Bir Tümgeneral'in "Disiplinsizlik" iddiası ile görevden uzaklaştırılması...
Hem de o generalin "Bizim Mete"  olması... 

Bir yabancı ülke istihbarat örgütü tüm bunları okuduğunda elbette ki meselenin bir generalin görevden uzaklaştırılmasının çok ötesinde olduğunu düşünürdü. 

Muhtemeldir ki, ülkesine yazacağı ilk raporda, Türkiye'deki askeri bürokrasinin karar alma süreçleri, siyasi tartışmalarla iç içe geçtiğini ifade ederdi. 
İkinci raporunda, TSK gibi kurumsal hafızası güçlü yapılarda bile liyakat, sadakat, siyaset ve güvenlik şüphesinin aynı dosyanın içinde konuşulduğunun altını çizerdi. 
Belki de en ilginç raporu, tüm bu olup bitenlerin kamuya açık şekilde tartışıldığı ve açık kaynaklardan rahatça bilgi sahibi olunabildiği olurdu. 

'GÜVEN KRİZİ' SORUSU

Bu yazıyı yazarken izlediğim filmlerin her bir sahnesi gözümde canlanıyor. 
"Tinker Tailor Soldier Spy, The Americans, Munich, Bridge of Spies" daha neler neler...

Devletlerin en zayıf olduğu anların çoğu zaman dışardan gelen saldırılarda değil içerideki dağınıklığın dışardan okunabilir hale gelmesiyle ortaya çıktığını o filmlerde o kadar gördüm ki...

O film sahnelerindeki bir istihbarat analisti, general Mete Kuş olayında acaba şunları mı merak ederdi diye düşünmeden edemiyorum. 

Kim kiminle konuşuyor ?
Hangi karar hangi saikle alınıyor ?
Bu komutanı koruyanlar kimler ? 
Bu komutanı hedef alanlar kimler ?
Bakanlık içinde hangi klikler var ? 
Siyasi irade hangi noktada duruyor, hangi noktada devreye girecek ?
Soruşturmalar kurumsal akılla mı, siyasi refleksle mi yürüyor ? 
Bu yapının içinde güven krizi var mı ? 

EMİN OLUN HARIL HARIL ÇALIŞIYORLARDIR 

Emin olun ki, şu anda yabancı ülkelerin Türkiye masası analistleri harıl harıl bunların yanıtını arıyorlardır. Muhtemelen ise en büyük haber kaynakları sızan haberlerdir. 

Yukarıdaki sorulardan en kritiği nedir diye soracak olursanız da, bana göre "güven krizine" ilişkin sorudur. 
İstihbarat dünyasında güven krizi, tanktan da uçaktan da daha stratejik bir bilgidir. 
Şöyle düşünün, bir ordunun kaç uçağı olduğu elbette önemlidir ama o uçağın pilotunun, onu yöneten komutanın, onu denetleyen bakanlığın ve onu atayan siyasi iradenin birbirine ne kadar güvendiği daha önemlidir. 

Soğuk Savaş tarihi bunun örnekleriyle doludur. Batılı istihbarat örgütleri Sovyetler Birliği'nin o dönem sadece füze rampalarını izlediğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz... 
Kremlin'de kimin hangi törende nerede durduğuna, hangi generalin fotoğraftan çıkartıldığına hangi oligarkın sisteme daha yakın olduğuna, hangi bürokratın parti yayın organı Pravda'da isminin ne kadar az veya çok geçtiğine bakarlardı. 
Bir fotoğraf karesi bile ülkenin iç iktidar dengeleri hakkında çok şey söylerdi. 

Bugün de durum farklı değil...
Pravda'ların yerini sosyal medya ve sosyal medya trolleri...
Kremlin balkonlarının yerin stadyumlar, kapalı parti tutanaklarının yerini köşe yazıları, televizyon yayınları, WhatsApp sızıntıları aldı. 

Ben eminim ki, şu anda Washington'da Londra'da, Moskova'da, Tel Aviv'de, Atina'da bir masa başındaki analist, Türkiye'deki General Mete Kuş olayını harıl harıl raporluyor. 
Tartışmalar, kurumsal çatlak ihtimalleri, siyasi müdahale iddiaları, Türkiye devletinin sinir uçları hepsi masaya yatırılıyor...

BAŞKA NELERİ RAPORLUYORLARDIR ACABA? 

Mete Kuş olayı gündemde olduğu için söylüyorum... Yoksa sadece bunlar mı ? Bence elbette değil...
"Yolsuzluk" gündemi... Özellikle siyaset, bürokrasi, medya vb her tarafa sıçrayan "çürüme"... 
Bence bu da Türkiye masasındaki İstihbarat analistlerinin raporladığı konulardan... Dahası mı ? Elbette vardır. Onlar da bir başka yazıya diyelim... Şimdi tekrar konumuza dönelim...

Peki sen ne diyorsun diyenler çıkabilir aranızdan. Hemen söyleyeyim...

General Mete Kuş olayı bence sadece görevden alınan bir komutan tartışmasının çok ötesine çıkmış durumdadır. 
Bu tartışma, TSK'nın içindeki liyakat-sadakat dengesinin nasıl algılandığını, siyasetin askeri bürokrasi üzerindeki gölgesinin nasıl yorumlandığını, FETÖ travmasının halen nasıl bir güvenlik parantezi oluşturduğunu, futbol, taraftar, siyaset ve askeri sembollerin nasıl iç içe geçebildiğini göstermektedir. 

Şimdi en kritik soruya geçelim...
"Bir yabancı ülke istihbarat servisi bu olan bitenlerden bir operasyon planı çıkartabilir mi ?" 

Bu bir film olsaydı size yanıtım "Evet" olurdu. Çünkü bu bir filme de epey aksiyon katardı. 
Gerçekte ise James Bond filmlerindeki gibi gece yarısı birilerinin helikopterle inmesini, gizli kasaları açmasını beklemeyin...
Olacak olan ve olan şudur...

İŞTE SİZE BİR SORU

Oku, haritala, tarafları ayır, zayıf noktaları işaretle, kurumlar arası kırılganlıkları not et, kimlerin hangi kavramlara hassas olduğunu belirle, sinir uçlarını işaretle ve BEKLE...

İstihbaratın en eski kurallarından biri, her çatlağın hemen kırılmaması üzerine kuruludur. Beklenir ve izlenir...

Ez cümle, 
Türkiye, TSK gibi Cumhuriyetin kurucu omurgalarından biri olan kurum, kamuya açık siyasi tartışmaların ve taraf eksenlerinin içine bu kadar çok kolay çekilebilir mi ? diye soranlarınız çıkabilir. 
Oraları geçeli çok oldu diye yanıt vereyim size... Maalesef demeyi de ihmal etmeyeyim. 

Bir ülkenin gerçeği, bazen bir maçta, bazen bir sloganda, pankartta, bazen bir uçakta, bazen bir görev değişikliğinde, bazen tüm bunları bir araya getiren köşe yazısında gizlidir...
Casuslar ise her zaman gizli kapılardan girmezler, biz kapıyı açık bıraktığımızda onlar içeri bakarlar...

Şimdi size bir soru... Yazımın başında her sabah bu siteyi Rahmi Koç okusun diye yapıyoruz demiştim ya...

Haksız mıymışım ?

patronlardunyasi.com